Homemyယဉ်ကျေးမှုဂေဟစနစ်ဆိုတာဘာလဲ

ယဉ်ကျေးမှုဂေဟစနစ်ဆိုတာဘာလဲ

မနုဿဗေဒပညာရှင် Charles Frake သည် ယဉ်ကျေးမှု ဂေဟဗေဒကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဂေဟစနစ် ၏ ဒိုင်းနမစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၊ လက်ရှိတည်ဆဲ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်တစ်ခုအဖြစ် ယဉ်ကျေးမှု၏ အခန်းကဏ္ဍကို လေ့လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် တစ်ဝက်ကြားတွင် လူသားများ၏ လုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် ပြုပြင်ထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှု ဂေဟဗေဒ အရ လူသားများသည် ကြီးမားသော အတိုင်းအတာဖြင့် ပြောင်းလဲရန် နည်းပညာ တိုးတက်မှု မပြုလုပ်မီ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ဖြစ်စဉ်များနှင့် ပင်ကိုယ်အားဖြင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း ခံယူထားသည်။

ယခင်အမြင်နှင့် လက်ရှိယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အယူအဆနှစ်ခု- လူသားအကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအခင်းအကျင်းတို့အကြား ခြားနားချက်ကို သာဓကပြုနိုင်သည်။ 1970 ခုနှစ်များတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ၏ အရင်းမြစ်များသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် လူသားများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် လူသားများကို ပတ်ဝန်းကျင်ပြင်ပတွင် နေရာချပေးသည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှုဂေဟစနစ်၏ အယူအဆနှင့် ကွဲပြားသည်။ လူသားများသည် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်၊ ၎င်းကို ပြုပြင်မွမ်းမံသည့် ပြင်ပစွမ်းအားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှု ရှုခင်း ဟူသော ဝေါဟာရမှာ လူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် ကမ္ဘာမြေကို ဇီဝယဉ်ကျေးမှု အပြန်အလှန် အကျိုးပြုသော ဖြစ်စဉ်များ ၏ ထုတ်ကုန်အဖြစ် ခံယူသည်။

ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ

ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒသည် ပတ်ဝန်းကျင်လူမှုရေးသိပ္ပံကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် သီအိုရီအစုအဝေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး မနုဿဗေဒပညာရှင်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၊ ပထဝီဝင်ပညာရှင်များ၊ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် အခြားသုတေသီများနှင့် ပညာပေးသူများကို သရုပ်ဖော်ရခြင်းအကြောင်းများကို သဘောတရားဘောင်ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသည်။

ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒသည် လူသားဂေဟစနစ်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားပြီး၊ ရှုထောင့်နှစ်ခုကို ခွဲခြားထားပါသည်- လူသားဇီဝဂေဟဗေဒ၊ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံများကို လူတို့မည်သို့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လေ့လာသော လူ့ယဉ်ကျေးမှု ဂေဟဗေဒ၊

သက်ရှိသတ္တဝါများနှင့် ၎င်းတို့၏ပတ်ဝန်းကျင်တို့ကြား အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာခြင်းအဖြစ် ယူဆကြပြီး၊ ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို လူတို့မည်သို့ ရှုမြင်ပုံနှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။ တခါတရံ မမြင်နိုင်သော၊ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်နှင့် အပြန်အလှန်အားဖြင့် လူသားများ၏ သက်ရောက်မှုနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။ ယဉ်ကျေးမှု ဂေဟစနစ်သည် လူသားများနှင့် သက်ဆိုင်သည်- ကျွန်ုပ်တို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နောက်ထပ် သက်ရှိများအဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့ လုပ်ဆောင်သည့်အရာ၊

ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်

ယဉ်ကျေးမှု ဂေဟဗေဒသည် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသော လုပ်ငန်းစဉ်များကို လေ့လာသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ လူများနှင့် ဆက်ဆံပုံ၊ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြောင်းလဲနေသော ပတ်ဝန်းကျင်ကြောင့် သက်ရောက်မှုများကို လေ့လာသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှု၊ မျိုးစိတ်များ ပျောက်ဆုံးမှု၊ အစာပြတ်လပ်မှု သို့မဟုတ် မြေဆီလွှာပျက်စီးခြင်းစသည့် ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပေးသောကြောင့် ဤလေ့လာမှုများသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ လူသားတွေဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေအကြောင်း လေ့လာခြင်းက ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုရဲ့ သက်ရောက်မှုတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ တခြားနည်းလမ်းတွေကို စိတ်ကူးကြည့်ဖို့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လူ့ဂေဟဗေဒသည် မတူညီသောယဉ်ကျေးမှုများက ၎င်းတို့၏ စားဝတ်နေရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ၏ အကြောင်းရင်းနှင့် အကြောင်းရင်းကို လေ့လာသည်။ လူတွေက သူတို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ၊ ဘယ်လို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပြီး အဲဒီအသိပညာကို မျှဝေကြမလဲ။ ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့ပေါင်းစည်းပုံနှင့်ပတ်သက်၍ ရိုးရာအသိပညာကို အထူးအာရုံစိုက်ပါသည်။

ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်။ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်။

လူ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ ရှုပ်ထွေးမှု၊

သီအိုရီတစ်ခုအနေဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် unilinear cultural evolution ဟုခေါ်သော သီအိုရီဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ကို နားလည်ရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ 19 ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တီထွင်ခဲ့သော ဤသီအိုရီအရ ယဉ်ကျေးမှုအားလုံးသည် တစ်ပြေးညီ ဖြစ်ထွန်းလာသည်- ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု၊ မုဆိုးစုရုံးသော လူ့အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသော၊ သိုးထိန်းများနှင့် ပထမဆုံးသော လယ်သမားများအတွက် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်သည့် ရိုင်းစိုင်းမှု၊ အရေးအသား၊ ပြက္ခဒိန်နှင့် သတ္တုဗေဒကဲ့သို့သော ရှုထောင့်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြင့် လက္ခဏာရပ်များနှင့် လူ့ယဉ်ကျေးမှု။

ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ စုံစမ်းမှုများ တိုးတက်လာပြီး ချိန်းတွေ့သည့်နည်းပညာများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ရိုးရှင်းသောစည်းမျဥ်းစည်းကမ်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိကြောင်း ထင်ရှားလာပါသည်။ အချို့သော ယဉ်ကျေးမှုများသည် စိုက်ပျိုးရေးကိုအခြေခံ၍ လူနေမှုပုံစံများနှင့် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် စုဆောင်းခြင်းအပေါ်အခြေခံသော သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းများကြားတွင် လှုပ်လှုပ်ရှားရှားဖြစ်နေသည်။ အက္ခရာမရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပြက္ခဒိန် တစ်မျိုးမျိုးရှိသည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သည် တစ်ပြေးညီမဟုတ်သော်လည်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ယဉ်ကျေးမှုဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သည် multilinear ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဌာန်းချက်

လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များ၏ ရှုပ်ထွေးမှုကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပြောင်းလဲမှု၏ မျဉ်းဖြောင့်ကွဲပြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည် လူနှင့် ၎င်းတို့၏ပတ်ဝန်းကျင်အကြား အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ သီအိုရီတစ်ခုဖြစ်လာစေသည်- ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အဆုံးအဖြတ်ပေးခြင်း။ ဤသီအိုရီသည် လူသားအုပ်စုတစ်ခုစီ၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် ၎င်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည့် ရှင်သန်နေထိုင်မှုနည်းလမ်းများအပြင် လူသားအုပ်စု၏ လူမှုဖွဲ့စည်းပုံကိုလည်း ဆုံးဖြတ်ပေးကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်သည် ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး လူအုပ်စုများသည် ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်မှုနှင့် စိတ်ပျက်စရာအတွေ့အကြုံများကို အခြေခံ၍ အခြေအနေအသစ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ချက်များချကြသည်။ အမေရိကန် မနုဿဗေဒပညာရှင် Julian Steward ၏ အလုပ်သည် ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့သည်။ တရားတော်၏ အမည်ကို တီထွင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

ယဉ်ကျေးမှုဂေဟစနစ်၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်

ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ၏ ခေတ်မီဖွဲ့စည်းပုံသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအတွင်း ရုပ်ဝါဒီကျောင်းကို အခြေခံထားပြီး သမိုင်းဆိုင်ရာဂေဟဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးဂေဟစနစ်၊ ခေတ်သစ်ဝါဒ သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုရုပ်ဝါဒကဲ့သို့သော ပညာရပ်များမှ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အတိုချုပ်ပြောရလျှင် ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒသည် အဖြစ်မှန်ကိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် နည်းစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

အရင်းအမြစ်များ

Berry, J.W. လူမှုအမူအကျင့်၏ ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ ။ စမ်းသပ်မှု့ စိတ်ပညာ တိုးတက်လာသည် ။ Leonard Berkowitz မှတည်းဖြတ်သည်။ Academic Press Vol. 12: 177–206, 1979။

Frake၊ Charles O. ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒနှင့် လူမျိုးစုပုံ အမေရိကန် မနုဿဗေဒပညာရှင် 64(1): 53–59၊ 1962။

ဦးခေါင်း၊ Lesley၊ Atchison၊ Jennifer။ ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ- ပေါ်ပေါက်လာသော လူသား-အပင်များ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားလူသားပထဝီဝင်တိုးတက်မှု 33 (2): 236-245၊ 2009။

Sutton၊ Mark Q၊ Anderson၊ EN ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒမိတ်ဆက်။ ထုတ်ဝေသူ Maryland Lanham ဒုတိယထုတ်ဝေမှု။ Altamira Press၊ 2013။

Montagud Rubio, N. ယဉ်ကျေးမှုဂေဟဗေဒ- ၎င်းသည် အဘယ်အရာ၊ ၎င်းကို လေ့လာသနည်း ၊ နှင့် သုတေသနနည်းလမ်းများ ။ စိတ်ပညာနှင့် စိတ်။